PFAS duiken steeds vaker op in het nieuws. Deze zogenoemde forever chemicals zitten inmiddels in de bodem, in voedsel, in oppervlaktewater én in ons drinkwater. Dat klinkt zorgwekkend. Maar betekent dit ook dat je beter geen kraanwater meer kunt drinken?
Het korte antwoord: nee. Volgens het RIVM blijft Nederlands kraanwater verantwoord om te drinken en voldoet het aan de wettelijke eisen. Tegelijkertijd is er wel reden om de hoeveelheid PFAS in onze leefomgeving verder terug te dringen. Want hoe minder PFAS in onze waterbronnen terechtkomen, hoe beter.
In dit artikel leggen we uit wat PFAS zijn, hoeveel ervan in drinkwater zit, wat de gezondheidsrisico’s zijn en of je PFAS uit water kunt filteren.
Wat zijn PFAS?
PFAS is een verzamelnaam voor poly- en perfluoralkylstoffen. Het gaat om duizenden door de mens gemaakte chemische stoffen die van nature niet in het milieu voorkomen.
Ze worden veel gebruikt omdat ze water-, vet- en vuilafstotend zijn. Je vindt of vond PFAS bijvoorbeeld in:
- antiaanbaklagen van pannen;
- regenkleding en andere waterafstotende kleding;
- voedselverpakkingen en bakpapier;
- cosmetica;
- blusschuim;
- smeermiddelen;
- pesticiden.
Bekende PFAS zijn PFOS, PFOA en GenX. Ook TFA, trifluorazijnzuur, krijgt steeds meer aandacht.
Het probleem is vooral dat veel PFAS nauwelijks afbreken. Eenmaal in het milieu kunnen ze daar zeer lang aanwezig blijven. Vandaar de bijnaam forever chemicals.
Zitten er PFAS in Nederlands drinkwater?
Ja. In zowel oppervlaktewater als grondwater worden lage concentraties PFAS gevonden. Omdat drinkwaterbedrijven deze bronnen gebruiken voor de productie van drinkwater, kunnen ook in kraanwater kleine hoeveelheden PFAS worden gemeten.
Dat betekent niet dat Nederlands kraanwater onveilig is.
Volgens het RIVM blijft het verantwoord om kraanwater te drinken. Het Nederlandse drinkwater voldoet aan de wettelijke normen voor PFAS.
Wel adviseert het RIVM om de concentraties verder te verlagen. Dat heeft vooral te maken met onze totale blootstelling aan PFAS.
We krijgen PFAS namelijk niet alleen via water binnen.
Hoeveel PFAS krijgen we via drinkwater binnen?
Drinkwater is slechts één van de bronnen waardoor mensen aan PFAS worden blootgesteld.
Het grootste gedeelte krijgen we binnen via onder andere voedsel. Denk bijvoorbeeld aan vis, eieren en andere voedingsmiddelen waarin PFAS terecht kunnen zijn gekomen.
Naar schatting komt ongeveer 20% van onze PFAS-blootstelling via drinkwater. Het overige deel komt voornamelijk uit voedsel en andere bronnen.
Dat onderscheid is belangrijk.
Alleen kijken naar de hoeveelheid PFAS in een glas water geeft dus geen compleet beeld. Het RIVM kijkt daarom naar de totale hoeveelheid PFAS die iemand gedurende langere tijd binnenkrijgt.
Juist omdat we PFAS via verschillende routes binnenkrijgen, is het verstandig om de hoeveelheid in drinkwater waar mogelijk verder te verminderen.
Is kraanwater nog veilig om te drinken?
Ja.
Volgens het RIVM ligt de hoeveelheid PFAS die mensen uitsluitend via drinkwater binnenkrijgen beneden de gezondheidskundige grenswaarde.
Er is daarom geen reden om vanwege PFAS te stoppen met het drinken van kraanwater.
Ook overstappen op flessenwater is niet automatisch een betere oplossing. Er is onvoldoende reden om aan te nemen dat flessenwater structureel een PFAS-vrij alternatief is. Bovendien brengt flessenwater extra verpakkingen, transport en afval met zich mee.
Voor dagelijks drinken blijft kraanwater daarmee de logische keuze.
Waarom is er dan zoveel aandacht voor PFAS?
Omdat PFAS zich opstapelen in het milieu en moeilijk te verwijderen zijn.
Wetenschappelijk onderzoek laat bovendien zien dat bepaalde PFAS schadelijker zijn dan vroeger werd gedacht. Langdurige blootstelling kan onder meer negatieve effecten hebben op het immuunsysteem.
Daarom willen instanties zoals het RIVM de totale blootstelling van mensen zoveel mogelijk beperken.
Het probleem zit dus niet alleen in wat er vandaag uit de kraan komt. Het gaat vooral om wat er de komende tientallen jaren met onze bronnen voor drinkwater gebeurt wanneer PFAS in het milieu blijven terechtkomen.
PFAS-pesticiden vormen een groeiend probleem
Een belangrijke recente ontwikkeling is de aandacht voor TFA.
TFA kan onder andere ontstaan door het gebruik van bepaalde PFAS-houdende pesticiden. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) waarschuwde in september 2026 dat deze stoffen een steeds groter risico vormen voor grondwater, oppervlaktewater en daarmee voor onze toekomstige drinkwatervoorziening.
Volgens berekeningen van de ILT steeg het gebruik van PFAS-houdende pesticiden tussen 2022 en 2024 van ongeveer 250.000 naar 465.000 kilo.
Hierdoor zou jaarlijks minstens 21.000 kilo TFA in het water terechtkomen.
En juist TFA is bijzonder lastig uit water te verwijderen.
De belangrijkste boodschap is daarom eigenlijk heel eenvoudig:
wat niet in onze waterbronnen terechtkomt, hoeven we er later ook niet uit te halen.
Kun je PFAS uit drinkwater filteren?
PFAS verwijderen kan, maar het is technisch ingewikkeld.
Drinkwaterbedrijven gebruiken verschillende technieken, waaronder:
Actieve kool
Bepaalde PFAS kunnen zich aan actieve kool hechten en zo uit het water worden verwijderd.
Poederkool
Ook poederkool kan worden ingezet om bepaalde verontreinigingen te adsorberen.
Membraanfiltratie
Met zeer fijne membranen kunnen verschillende stoffen uit water worden gefilterd.
Geen van deze oplossingen maakt het probleem vanzelf weg. Bij filtratie worden PFAS namelijk meestal uit het water gehaald en geconcentreerd in een reststroom. Die reststroom moet vervolgens worden verwerkt.
Daarom blijft bronaanpak uiteindelijk veel effectiever dan achteraf proberen het water schoon te maken.
Haalt een waterfilter thuis PFAS uit het water?
Niet automatisch.
Er zijn consumentenfilters en professionele filters waarvan fabrikanten claimen dat ze PFAS kunnen verminderen. Maar de werking verschilt sterk per type filter, gebruikte technologie en PFAS-verbinding.
Een algemene uitspraak als “dit waterfilter verwijdert PFAS” is daarom onvoldoende.
Vraag bij zo’n claim altijd naar:
- onafhankelijke testresultaten;
- welke specifieke PFAS zijn getest;
- met welke concentraties is getest;
- hoeveel procent daadwerkelijk wordt verwijderd;
- hoe lang het filter deze prestatie behoudt.
Zonder dergelijke gegevens weet je simpelweg niet wat een filter doet.
Kun je PFAS verwijderen door water te koken?
Nee.
Water koken verwijdert PFAS niet. Koken is daarom geen oplossing voor PFAS in drinkwater.
Zit er overal in Nederland evenveel PFAS in het kraanwater?
Nee.
De concentraties kunnen per regio verschillen en zijn onder andere afhankelijk van de bron waaruit drinkwater wordt geproduceerd.
Volgens onderzoeken van het RIVM zijn concentraties in delen van West-Nederland gemiddeld hoger, omdat daar relatief veel oppervlaktewater wordt gebruikt voor de productie van drinkwater.
Drinkwaterbedrijven meten de waterkwaliteit voortdurend en publiceren informatie over de kwaliteit van hun drinkwater.
Wie exact wil weten wat er lokaal wordt gemeten, kan daarom het beste de gegevens van het eigen drinkwaterbedrijf raadplegen.
Wat wordt er gedaan tegen PFAS?
Omdat het zo moeilijk is om PFAS achteraf te verwijderen, ligt de meest structurele oplossing bij het verminderen van de uitstoot.
Nederland werkt samen met onder andere Duitsland, Denemarken, Zweden en Noorwegen aan Europese beperkingen voor PFAS. Tegelijkertijd worden uitstoot, lozingen en het gebruik van PFAS in verschillende toepassingen steeds kritischer bekeken.
Ook de bescherming van drinkwaterbronnen speelt daarbij een belangrijke rol.
Dat is noodzakelijk. Want wanneer stoffen eenmaal grootschalig in bodem, grondwater en rivieren terechtkomen, zijn ze veel moeilijker en kostbaarder te verwijderen.
Wat kun je zelf doen?
Als consument of organisatie kun je PFAS in het milieu niet in je eentje oplossen. Wel kun je bewuster omgaan met producten waarin PFAS worden gebruikt en waar mogelijk kiezen voor PFAS-vrije alternatieven.
Voor drinkwater geldt vooral:
blijf gewoon kraanwater drinken.
PFAS zijn geen goede reden om massaal over te stappen op plastic flessen of individueel verpakt water. Daarmee lossen we het onderliggende probleem niet op en creëren we tegelijkertijd extra verpakkingsmateriaal en transport.
Voor kantoren, horeca en andere organisaties blijft lokaal kraanwater daarom een logische en duurzame basis voor drinkwater.
PFAS en drinkwater: de belangrijkste conclusie
PFAS vormen een serieus milieuprobleem en het is belangrijk dat de hoeveelheid die in onze waterbronnen terechtkomt zo snel mogelijk wordt verminderd.
Maar dat betekent niet dat Nederlands kraanwater ineens onveilig is.
Volgens het RIVM kun je kraanwater gewoon blijven drinken. De uitdaging voor de komende jaren zit vooral in het beschermen van onze bronnen, het terugdringen van PFAS-uitstoot en het voorkomen dat drinkwaterbedrijven steeds complexere zuiveringsmethoden nodig hebben.
Oftewel:
de beste manier om PFAS uit ons drinkwater te halen, is voorkomen dat ze er überhaupt in terechtkomen.
Bron: https://www.drinkwaterplatform.nl/
Duurzaam drinkwater op kantoor of in de horeca
Bij krnwtr+ geloven we dat goed drinkwater niet van ver hoeft te komen en niet in wegwerpflessen verpakt hoeft te worden. Met kraanwater als basis maken we drinken op kantoor en in de horeca gemakkelijker én duurzamer.
Wil je weten welke drinkwateroplossing bij jouw organisatie past? Bekijk onze watertappunten en wateroplossingen of neem contact met ons op voor advies.
